Miasto odzyskiwane. Proces anektowania krakowskich przestrzeni poprzemysłowych dla potrzeb kultury wysokiej

Autor

DOI:

https://doi.org/10.15633/fhc.32117

Słowa kluczowe:

"Miraculum”, Kraków, Podgórze, rewitalizacja postindustrialna, Skład Solny, Zabłocie

Abstrakt

Tekst ten dotyczy zjawiska czasowego przejmowania przez artystów krakowskich zakładów i realizowania w nich projektów na przestrzeni ostatnich 25 lat. Analizowane przykłady działań artystycznych i animacyjnych pochodzą z kwartału Zabłocie – należącego do XIII dzielnicy Krakowa – Podgórza, z terenu Fabryki Kosmetyków „Miraculum” i ze „Składu Solnego”. Autorka dowodzi, że choć działania te miały charakter efemeryczny, to ze względu na obecność w nich partycypacji, ich zasięg był duży, a tematy społecznie ważkie. Nie miały one wpływu na zachowanie przemysłowego charakteru całej dzielnicy czy przeciwdziałania jej gentryfikacji, ale przyczyniły się rewitalizacji pojedynczych obiektów dziedzictwa industrialnego i do dyskusji w tym obszarze.

Bibliografia

Bodnar R., Chet ha’egel, 2009, tekst niepublikowany, archiwum Doroty Hadrian.

Ciępka P., Przebudowa ulicy Dolnych Młynów w Krakowie − rewaloryzacja czy gentryfikacja?, 13.11.2024, A&B, https://www.architekturaibiznes.pl/dolne-mlyny-przebudowanoho,36732.html?srsltid=AfmBOoqOFajXw2vURgjupnus0x1A9J0RKfd7p5DQBlzgHQcXwLdYAuw1 (20.12.2024).

Drożyńska M., Modny Drobiazg, Nowy Jork 2031 [miejsce i data fikcyjne], Warszawa: Fundacja Polskiej Sztuki Nowoczesnej 2017.

Drożyńska M., Prace. Uszyj dom kultury, https://monika.drozynska.pl/artworks/uszyj-dom-kultury/ (03.01.2025).

Drożyńska M., Prace. Modny drobiazg, https://monika.drozynska.pl/artworks/modny-drobiazg/ (03.01.2025).

Dudka M., Kraków żegna Miraculum. Najpierw leżakowała tu Pani Walewska, potem nastała era twórców i przedsiębiorców. Teraz będą sypialnie, 17.07.2015, Weekend.Gazeta.Pl, https://weekend.gazeta.pl/weekend/7,177334,18363636,krakow-zegna-miraculum-najpierw-lezakowala-tu-pani-walewska.html (03.01.2025).

Dziś są moje urodziny, http://www.filmpolski.pl/fp/index.php/521603 (12.11.2014).

Gazur Ł., Fabryka, która produkuje sztukę, „Dziennik Polski” 16.07.2010, https://dziennikpolski24.pl/fabryka-ktora-produkuje-sztuke/ar/c3-2798746 (03.01.2025).

Gazur Ł., Wszystko dla Polski, Sir!, „Dziennik Polski” 16.04.2011, s. 5.

Gminna ewidencja zabytków, pdf, poz. 6043, 4231, 3718 (ul. Zabłocie 23), Miasto Kraków BIP, https://www.bip.krakow.pl/zalaczniki/dokumenty/n/505678/karta (15.02.2025).

Jagodzińska K., Czas muzeów w Europie Środkowej. Muzea i centra sztuki współczesnej (1989–2014), Kraków 2014.

Jakubowski W., „Planeta Lem” odwołana, Nasze Miejsce, https://naszemiejsce.krakow.pl/2025/08/15/krakow-rezygnuje-z-planety-lem/ (08.09.2025).

Jasiołek K., Opakowania, czyli perfumowanie śledzia. O grafice, reklamie i handlu w PRL-u, Warszawa 2021.

Klimek P., Springer F., Polska industrialna, Bielsko-Biała 2018.

Krakowski przemysł elektrotechniczny – UNITRA-TELPOD, https://upadektechnikikrakowa.blogspot.com/2018/02/krakowski-przemys-elektrotechniczny.html (10.09.2025).

Kubisztal P., „Sól Zabłocia” w dawnym składzie solnym, Stowarzyszenie Podgórze.Pl, 12.14.2016, https://podgorze.pl/sol-zablocia-w-dawnym-skladzie-solnym/ (3.06.2025).

Malik C., Ikonostas Miasto, https://zderzak.pl/pl/art-event/2009-ikonostas-miasto/ (03.06.2025).

Maria Wasilewska, Artinfo.pl, http://www.artinfo.pl/?pid=events&id=14978&lng=1 (12.10.2014).

Międzobrodzka M., Kazimierski-podgórski skład solny (XVI–XIX w.), „Studia i Materiały do Dziejów Żup Solnych w Polsce” 31 (2016), s. 9–59.

Międzobrodzka M., Kubisztal P., Skład Solny, w: Zabłocie. Przewodnik, red. G. Ciepły, Kraków 2014, s. 12–14.

Nowa Huta od NATURY strony, red. E. Urbańska-Kłapa, J. Klaś, Kraków 2020.

O firmie, Miraculum, https://miraculum.pl/pl/i/O-firmie/8 (20.12.2024).

„Pani Walewska” w świecie sztuki, Stowarzyszenie Podgórze.Pl, http://podgorze.pl/%E2%80%9Epani-walewska%E2%80%9D-w-swiecie-sztuki/ (30.10.2016).

Planeta Lem 2018, https://planetalem.pl/planeta-lem/ (03.06.2025).

Romańczyk K., Pułapki rewitalizacji. Przypadek Krakowa, „Studia Regionalne i Lokalne” 2018, nr 4 (74), s. 5–25, https://studreg.uw.edu.pl/dane/web_sril_files/625/2018_4_romanczyk.pdf (03.06.2025).

Skład Solny – 25 lat oddolnej kultury!, https://skladsolny.pl/centrum-sztuki-wspolczesnej-wiewiorka/ (15.02.2025).

Sól Zabłocia z główną nagrodą Krakersa, https://cswwiewiorka.tumblr.com/post/185033101320/s%C3%B3%C5%82-zab%C5%82ocia-zdobywa-g%C5%82%C3%B3wn%C4%85-nagrod%C4%99-krakers-art (05.07.2025).

Stano B., Krakowskie Zabłocie – rewitalizacja poprzez sztukę przestrzeni poprzemysłowej, w: Historia – pamięć – tożsamość w edukacji humanistycznej. Pamięć człowieka, pamięć miejsca, miejsca pamięci, red. B. Popiołek, A. Chłosta-Sikorska, A. Słaby, Kraków 2015, s. 515–530.

Stano B., Artysta w FABRYCE. Dwa oblicza mecenatu przemysłowego w PRL, Kraków 2019.

Stano B., SZTUKA w industrii. Plenery „przemysłowe” na XXI wiek, Kraków 2025.

Strupek, https://www.blogger.com/profile/02564741427093775875 (03.01.2025).

Szyłak A., Żywe doświadczenie, które było doświadczeniem transformującym, w: Błędnik codzienności. Książka praktyk Alternativa, red. A. Szyłak, K. Sikorska, Gdańsk 2015, s. 86–123.

Szymański W., Różowe i czarne, tekst kuratorski niepublikowany, archiwum prywatne autora.

Zbiornik Kultury, http://mik.krakow.pl/?dzialania=zbiornik-kultury (30.05.2016).

W KOŃCU zapraszamy!, Zbiornik Kultury, http://zbiornikkultury.blogspot.com/2010/07/ (03.01.2025).

Pobrania

Opublikowane

2026-06-30

Numer

Dział

Commentationes et dissertationes

Podobne artykuły

11-20 z 296

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.