The “Teka polskich grafików” from 1903 as an example of the shared efforts of the Krakow and Warsaw circles toward the development of Polish artistic printmaking
DOI:
https://doi.org/10.15633/fhc.32109Keywords:
Feliks Jasieński, Ignacy Łopieński, Polish graphic art, art under partition, Krakow around 1900, Warsaw around 1900Abstract
In 1903, “Teka polskich grafików” was published in Krakow—the first multi-author collection presenting artistic graphics, containing works by the most outstanding artists. The initiator of its creation was the well-known collector Feliks Jasieński, and Ignacy Łopieński, active in Warsaw, provided the necessary advice. It became a testament to the cooperation between the two leading art centers in Poland at the time, separated by a border.
Jasieński had been living in Paris since the 1880s, where he became familiar with the efforts of painters and graphic artists to emancipate graphic art as an independent field of art.
The publication of “Teka” was preceded by an educational and promotional campaign consisting of twelve exhibitions devoted to graphic arts and the publication of numerous press articles.
The publication of “Teka” was followed by a spontaneous development of Polish graphic art between 1903 and 1911, which ended with the announcement of Henryk Grohman’s competition, after which it entered a new, more institutionalized stage.
References
AN, Chwila bieżąca, „Biesiada Literacka”, 22.02.1901, nr 8, s. 158.
A. C. [A. Łada-Cybulski], Feliks Jasieński w Krakowie, „Tydzień” 12.10.1902 nr 41, s. 660.
Alberowa Z., Bąk C., Jasieński Feliks, w: Polski słownik biograficzny, t. 11, cz. 1, Wrocław–Warszawa–Kraków 1964, s. 30–31.
b. k., Wystawa sztuki japońskiej w pałacu TZSP, „Biesiada Literacka” 1.03.1901, nr 9, s. 177–178.
Bett I., Wystawa akwafort w Sukiennicach, „Czas” 30.10.1902 [2], nr 250, s. 1–2.
Całkowite rozliczenie kosztów urządzenia wystawy japońskiej, rachunek z marca 1901, Archiwum Muzeum Narodowego w Krakowie, Spuścizna Feliksa Jasieńskiego, sygn. 80/4, s. 1.
Czarnecki K., Teka grafik z 1903 r. i tzw. Stowarzyszenie Polskich Artystów Grafików w Krakowie, „Rocznik Muzeum Mazowieckiego w Płocku” 14 (1991), s. 49–84.
Czyż P. P., „Litografia i fabryka bombonierek” – droga do autolitografii w Warszawie na początku XX wieku, w: Wielość w jedności. Litografia i techniki druku płaskiego w Polsce po 1900 roku, red. B. Chojnacka, Bydgoszcz 2015, s. 31–42.
Czyż P. P., Polscy akwaforciści na drodze do grafiki autorskiej w Monachium i Paryżu – Redlich, Jasiński, Łopieński, Pankiewicz, w: Wyjazdy „za sztuką”. Nadzieje, zyski i straty artystów XIX i XX wieku, red. D. Kudelska, E. Kuryłek, Lublin 2015, s. 115–127.
Czyż P. P., Szkoła Łopieńskiego – Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Graficznych, czyli warszawscy akwaforciści pierwszych dwóch dekad XX wieku, w: Wielość w jedności. Techniki wklęsłodruku w Polsce po 1900 roku, red. B. Chojnacka, M. Woźniak, Bydgoszcz 2013, s. 63–80.
Dragońska U., Litografia polska w przededniu I wojny światowej na wystawie graficznej i drugim konkursie im. Henryka Grohmana, w: Wielość w jedności. Litografia i techniki druku płaskiego w Polsce po 1900 roku, red. B. Chojnacka, Bydgoszcz 2015, s. 43–54.
Gałecka K., Feliks Jasieński w środowisku Warszawy, Lwowa i Krakowa, „Roczniki Humanistyczne” 27 (1979) z. 4, s. 21–38.
Grafika francuska. Teki A. Vollarda ze zbiorów F. Jasieńskiego, kat. wyst. MNK, wstęp H. Blum, Kraków 1971.
Grafika Odilona Redona, kat. wyst. MNK, oprac. H. Blum, Kraków 1965.
Grafika polska około roku 1900, kat. wyst. MNK, wstęp H. Blum, Kraków 1968.
Grońska M., Grafika w książce, tece i albumie, polskie wydawnictwa artystyczne i bibliofilskie z lat 1899–1945, Wrocław 1994.
Gumińska B., Feliks Manggha Jasieński, „Wszyscy marzymy, by dosięgnąć księżyca…”, „Rozprawy Muzeum Narodowego w Krakowie. Seria nowa” 3 (2010), s. 17–65.
J. B., III. Przegląd sztuk plastycznych, „Krytyka” 5 (1903) t. 1, s. 326–327.
Jaroszyński T., Wystawa sztuki japońskiej (Zbiory F. Jasieńskiego), „Tygodnik Illustrowany” 23.02.1901, nr 8, s. 153–154.
Jasieński F., Wystawa drzeworytów japońskich, „Chimera” 1901, t. 1, z. 1, s. 172–174.
Jasieński F., Z powodu wystawy japońskiej, „Biesiada Literacka” 8.03.1901, nr 10, s. 199.
Klepsydra Aureliusza Pruszyńskiego, https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/publication/879651/edition/850791/content (13.08.2025).
Kluczewska-Wójcik A., Feliks „Manggha” Jasieński i jego kolekcja w Muzeum Narodowym w Krakowie, Kraków 2014.
Kossowska I., Narodziny polskiej grafiki artystycznej 1897–1917, Kraków 2000.
Kronika literacko-artystyczna [rubryka], „Głos Narodu” 1.12.1902, nr 286, s. 1; 20.12.1902, nr 304, s. 5; 26.02.1903, nr 56, s. 6.
Kronika powszechna. Krzysztofowicz-Kozakowska S., „Stara, sercu memu bardzo droga bestyo”, „Rozprawy Muzeum Narodowego w Krakowie. Seria nowa” 3 (2010), s. 67–84.
Kulig-Janarek K., Niech żyje sztuka! Kolekcja Feliksa Jasieńskiego. Grafika francuska od impresjonizmu do art. nouveau, kat. wyst. MNK, czerwiec 2015 – styczeń 2016, Kraków 2015.
Kulig-Janarek K., Początki nowoczesnej litografii z okolic Bramy Floriańskiej, w: Wielość w jedności. Litografia i techniki druku płaskiego w Polsce po 1900 roku, kat. wyst. Galerii Sztuki Nowoczesnej Muzeum Okręgowego, 26 września – 6 grudnia 2015, red. B. Chojnacka, Bydgoszcz 2015, s. 30–39.
List Feliksa Jabłczyńskiego do Feliksa Jasieńskiego z kwietnia 1903, Archiwum Muzeum Narodowego w Krakowie, Spuścizna Feliksa Jasieńskiego, sygn. 80/14, s. 18–19.
List Ignacego Łopieńskiego do Feliksa Jasieńskiego z dnia 20.10.1902, Muzeum Narodowe w Krakowie, Dział Starych Druków, Rękopisów i Kartografii, sygn. MNK-VIII-rkps.633/38.
List Ignacego Łopieńskiego do Feliksa Jasieńskiego z dnia 4.03.1903, Muzeum Narodowe w Krakowie, Dział Starych Druków, Rękopisów i Kartografii, sygn. MNK-VIII-rkps.633/38.
List Jacka Malczewskiego do Henryka Siemiradzkiego z dnia 7.08.1902, Muzeum Narodowe w Krakowie, Dział Starych Druków, Rękopisów i Kartografii, sygn. MNK-VIII-rkps.1588/54.
List Józefa Pankiewicza do Feliksa Jasieńskiego z dnia 1.04.1903, Muzeum Narodowe w Krakowie, Dział Starych Druków, Rękopisów i Kartografii, sygn. MNK-VIII-rkps.633/51.
List Józefa Pankiewicza do Feliksa Jasieńskiego z dnia 11.07.1904, Muzeum Narodowe w Krakowie, Dział Starych Druków, Rękopisów i Kartografii, sygn. MNK-VIII-rkps.633/51.
List Juliusza Hermana do Feliksa Jasieńskiego z dnia 2.12.1905, Archiwum Muzeum Narodowego w Krakowie, Spuścizna Feliksa Jasieńskiego, sygn. 80/12, s. 143–144.
List Pawła Ettingera do Feliksa Jasieńskiego datowany 30.12.1902–2.01.1903, Archiwum Muzeum Narodowego w Krakowie, Spuścizna Feliksa Jasieńskiego, sygn. 80/12, s. 25–28.
Listy Józefa Pankiewicza do Feliksa Jasieńskiego z dnia 5.11.1904 i 19.11.1904, Muzeum Narodowe w Krakowie, Dział Starych Druków, Rękopisów i Kartografii, sygn. MNK-VIII-rkps.633/51.
M. [Manggha? F. Jasieński], Teka grafików polskich, „Czas” 14.03.1903 [2], nr 60, s. 1.
Nowe Towarzystwo artystyczne, „Głos Narodu” 18.11.1902, nr 273, s. 4.
Od Pana Feliksa Jasieńskiego…, nieustalone czasopismo, Archiwum Muzeum Narodowego w Krakowie, Spuścizna Feliksa Jasieńskiego, sygn. 80/6, s. 10.
Płażewska M., Warszawski Salon Aleksandra Krywulta (1880–1906), „Rocznik Muzeum Narodowego w Warszawie” 10 (1966), s. 297–513.
Podniesińska K., Ekslibrisy bibliotek polskich i księgozbiorów obcych wykonanych przez polskich artystów z zbiorach Gabinetu Grafiki i Rysunku Muzeum Narodowego w Krakowie, Kraków 2023.
Pr. [Prokesz] W., Korespondencje Kuriera Warszawskiego, „Kurier Warszawski” 22.03.1903, nr 81, s. 4.
Pruszyński Z., Jama Michalika – lokal „Zielonego Balonika”, Kraków 1930.
Przesmycki Z., Drzeworyt japoński, „Chimera” 1901, t. 1, z. 3, s. 490–532.
Rakowski K., Francisco Goya, „Czas” 8.11.1902 [2], nr 257, s. 1–2.
Rozliczenie wystawy TPSP w Krakowie z dnia 15.02.1902, Archiwum Muzeum Narodowego w Krakowie, Spuścizna Feliksa Jasieńskiego, sygn. 80/2, s. 3.
Ruch artystyczny i literacki [rubryka], „Czas” 11.10.1902 [2], nr 234, s. 3; 21.10.1902 [2], nr 242, s. 3; 3.11.1902 [2], nr 252, s. 3; 13.11.1902 [2], nr 261, s. 3; 17.11.1902 [2], nr 264, s. 3; 30.11.1902 [2], nr 276, s. 3; 18.12.1902 [2], nr 290, s. 2; 10.02.1903 [2], nr 32, s. 3; 25.02.1903 [2], nr 45, s. 3; 7.03.1903 [2], nr 54, s. 3; 11.03.1903 [2], nr 57, s. 3.
Rudzińska W. M., Henryk Grohman – mecenas i kolekcjoner, w: Mecenas – kolekcjoner – odbiorca, red. E. Karwowska, A. Marczak-Krupa, Warszawa 1984, s. 179–195.
Rudzińska W. M., Wystawa Graficzna w Bazarze Polskim w Zakopanem i Henryk Grohman – przemysłowiec, mecenas sztuki, kolekcjoner, w: W stulecie Bazaru Polskiego. Henryk Grohman i grafika Młodej Polski, kat. wyst. Miejska Galeria Sztuki im. Władysława hr. Zamoyskiego w Zakopanem, Kraków 2011, s. 36–42.
Rybak-Karkosz O., Rodzaje odbitek występujących w grafice artystycznej w kontekście nieuczciwych zachowań uczestników rynku dzieł sztuki, „Opusculia Musealia” 28 (2021), s. 77–89, https://doi.org/10.4467/20843852.OM.21.004.15505.
Skotnicki J., Wystawa graficzna w Zakopanem (Prace nadesłane na konkurs imienia Henryka Grohmana), „Sztuka” (Lwów) 1911, z. 3, s. 144.
Słownik terminologiczny sztuk pięknych, Warszawa 1997.
Sowiński J., Sztuka typograficzna Młodej Polski, Wrocław 1982.
Sztuka [rubryka], „Tygodnik Illustrowany” 20.04.1901, nr 16, s. 319; 7.06.1901, nr 23, s. 457; 25.01.1902 nr 4, s. 78.
Tadeusiewicz H., „Poradnik Graficzny” (1905–1906) i „Polski Poradnik Graficzny” (1908). Przyczynek do dziejów czasopiśmiennictwa fachowego drukarzy, „Roczniki Biblioteczne” 49 (2005), s. 257–266.
Teka polskich artystów-grafików 1902–3, Archiwum Muzeum Narodowego w Krakowie, sygn. 80/9, s. 42–101.
Towarzystwo Polska Sztuka Stosowana, walne zebranie w dniu 1.10.1901, Archiwum Muzeum Narodowego w Krakowie, sygn. 80/18, s. 63–65.
Turwid M., Spuścizna Wyczółkowskiego, „Kultura” 2 (1937) nr 30, s. 4.
Wellisz L., Wspomnienia i refleksje o moich zbiorach grafiki polskiej. Katalog rysunków i rycin Feliksa Jasińskiego i Leona Wyczółkowskiego w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie, Warszawa 1970.
Wiercińska J., Feliks Jasieński (Manggha) jako działacz artystyczny i kolekcjoner, w: Polskie życie artystyczne w latach 1890–1914, red. A. Wojciechowski, Wrocław 1967, s. 212–214.
Więckowska-Lazar J., Grafika Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, w: 175 lat nauczania malarstwa, rzeźby i grafiki w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, red. J. Ząbkowski, Kraków 1994, s. 129–160.
Wilder H., Grafika. Drzeworyt, miedzioryt, litografja. Wskazówki dla bibljotekarzy i miłośników sztuki, Lwów 1922.
Wrażenia z wystawy japońskiej, „Głos. Tygodnik Naukowo-Literacki, Społeczny i Polityczny” 3.03.1901, nr 11, s. 158–159.
Wskazówki fotochemigraficzne. Co to jest fluoroforta, „Poradnik Graficzny” 1 (1905) z. 4, szp. 17–18.
Wystawa drukarska w Krakowie, Kraków 1904.
Wystawa, której nie było… Ignacy Łopieński (1865–1941) odnowiciel sztuki drukarskiej, koncepcja i oprac. katalogu P. Czyż, wstęp E. Frąckowiak, Warszawa 2019.
Wystawy sztuki w salonie „Chimery”, „Chimera” 1901, t. 1, z. 2, s. 361.
Z Domu Matejki, „Głos Narodu” 2.12.1902, nr 287, s. 4.
Z literatury i sztuki [rubryka], „Głos Narodu” 11.10.1902, nr 236, s. 5; 22.10.1902, nr 247, s. 4; 4.11.1902, nr 259, s. 5.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Magdalena Laskowska, Katarzyna Podniesińska
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Authors who publish with this journal agree to the following terms:
- Authors retain the copyright and full publishing rights without restrictions, and grant the journal right of first publication with the work simultaneously licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License that allows others to share the work with an acknowledgement of the work's authorship and initial publication in this journal.
- Authors are able to enter into separate, additional contractual arrangements for the non-exclusive distribution of the journal's published version of the work (e.g., post it to an institutional repository or publish it in a book), with an acknowledgement of its initial publication in this journal.
