Beyond proper fit: Integrity, narrative, and the meaning of life
DOI:
https://doi.org/10.15633/lie.32105Słowa kluczowe:
dysonans poznawczy, integralność osobowa, narracja, sens życia, właściwe dopasowanieAbstrakt
Artykuł analizuje narracyjną koncepcję sensu życia Joshuy Seachrisa, w której sens wyłania się, gdy egzystencjalnie doniosłe fakty i pytania (ERQ) osiągają „właściwe dopasowanie” (proper fit) w ramach spójnej struktury wyjaśniającej. Autor wskazuje, że choć Seachris słusznie akcentuje rolę spójności poznawczej, jego model pozostawia przestrzeń dla systematycznego ujęcia wymiaru subiektywnego, który decyduje o tym, czy dana narracja staje się dla podmiotu autentyczną „żywą opcją” (live option). Głównym celem pracy jest wykazanie interesującej zbieżności między kryterium proper fit a ufilozoficznioną koncepcją integralności osobowej, inspirowaną myślą Johna Cottinghama, Emmanuela Levinasa i Józefa Tischnera. Poprzez analizę fenomenologii nawrócenia religijnego oraz etycznego spotkania z Drugim artykuł dowodzi, że tak rozumiana integralność pełni rolę pomocniczego filtru, testującego zdolność narracji do holistycznej integracji „doświadczeń o wysokim ciężarze egzystencjalnym” — takich jak miłość, cierpienie czy moralne zobowiązanie — bez ich redukcji. W konkluzji stwierdzono, że włączenie integralności osobowej do modelu narracyjnego doprecyzowuje Seachrisowskie pojęcie „dopasowania”.
Bibliografia
Cottingham J., Ethics and normativity, in: Biology and subjectivity. Philosophical contributions to non-reductive neuroscience, eds. J. M. Muñoz, M. García-Valdecasas, N. F. Barrett, Springer, Cham 2016, pp. 181–191.
Cottingham J., How to believe, Bloomsbury Continuum, [London] 2015.
Cottingham J., In search of the soul: A philosophical essay, Princeton University Press, Princeton–Oxford 2020.
Cottingham J., Integrity and fragmentation, „Journal of Applied Philosophy” 27 (2010) no. 1, pp. 2–14, https://doi.org/10.1111/j.1468-5930.2009.00472.x.
Cottingham J., On the meaning of life, Routledge [London] 2003.
Cottingham J., What is humane philosophy and why is it at risk?, in: Conceptions of philosophy, ed. A. O’Hear, Cambridge University Press, [Cambridge–New York] 2009, pp. 233–255 (Royal Institute of Philosophy Supplement, 65).
Harmon-Jones E., Mills J., An introduction to cognitive dissonance theory and an overview of current perspectives on the theory, in: Cognitive dissonance: Reexamining a pivotal theory in psychology, ed. E. Harmon-Jones, 2nd ed., American Psychological Association, Washington (DC) 2019, pp. 3–24, https://doi.org/10.1037/0000135-000.
James W., The will to believe: And other essays in popular philosophy, Longmans, Green & Co., New York–London 1897.
Levinas E., Totality and infinity, Duquesne University Press, Pittsburgh 1961.
Martela F., Steger M., The three meanings of meaning in life: Distinguishing coherence, purpose, and significance, „The Journal of Positive Psychology” 11 (2016) issue 5, pp. 531–545, https://doi.org/10.1080/17439760.2015.1137623.
McAdams D. P., The psychology of life stories, „Review of General Psychology” 5 (2001) no. 2, pp. 100–122, https://doi.org/10.1037/1089-2680.5.2.100.
Meserve H. C., Intellectual integrity, in: The Pacific Coast Theological Society, The Christian-theological synthesis of freedom and security, 1953 November, box 4, folder 14, https://gtu.contentdm.oclc.org/digital/collection/p15837coll12/id/130/rec/1 (04.12.2025).
Seachris J. W., Death, futility, and the proleptic power of narrative ending, „Religious Studies” 47 (2011) no. 2, pp. 141–163, https://doi.org/10.1017/S0034412510000223.
Seachris J. W., From the meaning triad to meaning holism: Unifying life’s meaning, „Human Affairs” 29 (2019) no. 4, pp. 363–378, https://doi.org/10.1515/humaff-2019-0031.
Seachris J. W., The meaning of life as narrative: A new proposal for interpreting philosophy’s ‘primary’ question, „Philo” 12 (2009) no. 1, pp. 5–23, https://doi.org/10.5840/philo20091211.
Seachris J. W., The meaning of life: Contemporary analytic perspectives, in: Internet encyclopedia of philosophy, 2011, https://iep.utm.edu/mean-ana/ (04.12.2025).
Seachris J. W., The „sub specie aeternitatis” perspective and normative evaluations of life’s meaningfulness: A closer look, „Ethical Theory and Moral Practice” 16 (2013) issue 3, pp. 605–620, https://doi.org/10.1007/s10677-012-9379-y.
Tischner J., The philosophy of drama, University of Notre Dame Press, Notre Dame 2024.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Błażej Szymichowski
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy publikujący w czasopiśmie udzielają jego wydawcy zgody o następującej treści:
- Autor zachowuje autorskie prawa majątkowe do utworu, a jednocześnie udziela wydawcy czasopisma zgody na jego pierwszą publikację w wersji drukowanej i wersji online na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
- Autor ma możliwość udzielania zgody niewyłącznej na opublikowanie utworu w wersji, która ukazała się w czasopiśmie (np. zamieszczenia go w repozytorium instytucjonalnym lub opublikowania w książce), wraz z informacją o jego pierwszej publikacji w czasopiśmie.
