Is the biblical Ccovenant a ‘Covenant of promise’ or a ‘Covenant of conditions’?
DOI:
https://doi.org/10.15633/ps.30304Keywords:
Covenant of conditions, Covenant of promise, berit, diathékeAbstract
The saving relationship between God and Israel is described in the Bible as a ‘covenant’, most often using two terms, the Hebrew ‘berit’ and the Greek ‘diathéke.’ An analysis of the etymology of both terms allows distinguishing between two models of the covenant — ‘berit’ indicates a covenant based on conditions that must be fulfilled by the human party while ‘diathéke’ accentuates its gratuitousness and immutability by placing emphasis on the decree of one of the parties to the covenant. Thus, what is the model of the biblical covenant? Is it a ‘covenant of conditions’ or a ‘covenant of promise’? An analysis of the concept of the covenant in various biblical traditions proves that the biblical covenant is a genuine, original idea. As a matter of fact, it combines both models as it is always initiated by God who commits himself to be with his people, while the Law that the people are to keep is only a means of remaining in this covenant, not a condition for its existence. The commandments are therefore secondary to the act of grace.
References
Arndt M., Przymierze Boga z Izraelem w tradycjach Pięcioksięgu, „Roczniki Teologiczno-Kanoniczne” 32 (1985) z. 1, s. 5–18.
Arndt M., Przymierze noachickie jako przykład koncepcji przymierza w tradycji kapłańskiej (P), „Roczniki Teologiczno-Kanoniczne” 33 (1986) z. 1, s. 5–21.
Arndt M., Przymierze z Noem (Rdz 9, 1–17), „Studia Teologiczno-Historyczne Śląska Opolskiego” 12 (1987), s. 99–110.
Barclay W., Diatheke — Przymierze między Bogiem a człowiekiem, tłum. M. Bajerowicz, „W Drodze” (1984) nr 2, s. 42–43.
Buis P., La notion d’alliance dans l’Ancien Testament, Paris 1976 (Lectio Divina, 88).
Douglas J. D., Tenney M. C., Pacto, w: Diccionario biblico Mundo Hispano, El Paso 2003, s. 83.
Filipiak M., Przymierze w Piśmie Świętym, „Ruch Biblijny i Liturgiczny” 25 (1972) nr 3, s. 145–155, https://doi.org/10.21906/rbl.3491.
Gryglewicz F., Nowe Przymierze, „Roczniki Teologiczno-Kanoniczne” 12 (1965) z. 1, s. 49–57.
Jankowski A., Biblijna teologia przymierza, Katowice 1985.
Jasnos R., Wierność Torze wiernością Bogu w świetle Deuteronomium, „Verbum Vitae” 11 (2007), s. 27–42.
Jelonek T., Biblia w kulturze świata, Kraków 2007.
Kosek W., Zawarcie przymierza w Wj 1–18 na tle zwyczajów Bliskiego Wschodu, w: Biblia w kulturze świata. Między Biblią a kulturą, t. 1, red. T. Jelonek, R. Bogacz, Kraków 2011, s. 9–11.
Kudasiewicz J., Nowe Przymierze, „Ateneum Kapłańskie” 56 (1964), s. 335–342.
Kutsch E., Verheissung und Gesetz. Untersuchungen zum sogenannten „Bund” im Alten Testament, Berlin–New York 1973 (Beiheft zur Zeitschrift für die alttestamentliche Wissenschaft, 131).
Lemański J., Pięcioksiąg dzisiaj, Kielce 2002.
Lemański J., „Strzec” (šmr) słów Przymierza — deuteronomistyczny model posłuszeństwa Słowu Boga, „Verbum Vitae” 13 (2008), s. 17–28.
Lisowsky G., Konkordanz zum Hebraischen Alten Testament, Stuttgart 1958.
Łach S., Przymierze na Synaju w świetle nowych dokumentów, „Ruch Biblijny i Liturgiczny” 15 (1962) nr 5, s. 257–265, https://doi.org/10.21906/rbl.2889.
Łach S., Testament czy przymierze?, w: List do Hebrajczyków. Wstęp — przekład z oryginału, komentarz — ekskursy, Poznań 1959, s. 385–395 (Pismo Święte Nowego Testamentu, 10).
Majewski M., Mieszkanie Chwały. Teologia sanktuarium Izraela na pustyni (Wj 25–31; 35–40), Kraków 2008.
Majewski M., Pięcioksiąg odczytany na nowo. Przesłanie autora kapłańskiego (P) i jego wpływ na powstanie Pięcioksięgu, Kraków 2018.
McCarthy D. J., berît in Old Testament. History and Theology, „Biblica” 53 (1972), s. 110–121.
Mendenhall G. E., Convenant forms in Israelite tradition, w: Biblical archeologist reader, t. 3, ed. E. F. Campbell, Jr., D. N. Freedman, Garden City (NY) 1970, s. 25–53.
Nagórny J. K., Teologiczna interpretacja moralności Nowego Przymierza, Lublin 1989.
Nicholson E. W., Covenant in a century of study since Wellhausen, w: Crises and perspectives: Studies in ancient Near Eastern polytheism, biblical theology, Palestinian archaeology and intertestamental literature, ed. J. C. de Moor, Leiden 1986, s. 54–69 (Oudtestamentische Studiën. Old Testament Studies, 24).
Pietkiewicz R., Przymierze, wybranie i lud Boży, w: Teologia Starego Testamentu, t. 2: Księgi historyczne, red. M. Rosik, Wrocław 2011, s. 119–192.
Sauer G., šmr hüten, w: Theologische Handwörterbuch zum Alten Testament, t. 2, Hrsg. E. Jenni, C. Westermann, Gütersloh 1994, s. 982–987.
Smereka W., Przymierze, w: Vademecum biblijne, red. S. Grzybek, cz. 4, Kraków 1991, s. 43–57.
Stachowiak L., Przymierze a przykazania noachickie (Rdz 9, 1–17), „Zeszyty Naukowe KUL” 25 (1982) nr 1, s. 17–26.
Szlaga J., Nowość przymierza Chrystusowego według Listu do Hebrajczyków, Lublin 1979.
Torrance J. B., The covenant concept in Scottish theology and politics and its legacy, „ Scottish Journal of Theology” 34 (1981) no. 3, s. 225–243, https://doi.org/10.1017/S0036930600013971.
Uglorz M., Zarys teologii Starego Testamentu, Jasienica 2020.
Valeton J., Bedeutung und Stellung des Wortes berit im Priesterkodex, „Zeitschrift für die alttestamentliche Wissenschaft” 12 (1982), s. 1–22.
Wächter L., Die Übertragung der Beritvorstellung auf Jahwe, „Theologische Literaturzeitung” 99 (1974) Nr. 11, s. 801–816.
Weinfeld M., The covenant of grant in the Old Testament and in the ancient Near East, „Journal of the American Oriental Society” 90 (1970), s. 184–203.
Weinfeld M., The loyalty oath in the ancient Near East, „Ugarit-Forschungen” 8 (1976), s. 379–414.
Wells P., Covenant, humanity, and Scripture: some theological reflections, „Westminster Theological Journal” 48 (1986) no. 1, s. 17–45.
Williamson P. R., Convenant: The beginning of a biblical idea, „Reformed Theological Review” 65 (2006) no. 1, s. 1–14.
Wiseman D. J., „Is it peace? — Covenant and diplomacy, „Vetus Testamentum” 32 (1982), s. 311–326.
Witczyk H., Przymierze, w: Nowy słownik teologii biblijnej, red. H. Witczyk, Lublin–Kielce 2017, s. 748–754.
Witczyk H., Przymierze — więź i zobowiązanie, „Tarnowskie Studia Teologiczne” 13 (1994), s. 245–261.
Wodecki B., Aspekty soteriologiczne przymierza synajskiego, „Ruch Biblijny i Liturgiczny” 48 (1995) nr 1, s. 1–17, https://doi.org/10.21906/rbl.739.
Woźniak M., Geneza krytyki Starego Przymierza w Liście do Hebrajczyków, Częstochowa 2024.
Wstęp do Starego Testamentu, red. L. Stachowiak, Poznań 1990.
Wypych S., Przymierze i jego odnowa, Kraków 2003.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Mariusz Woźniak
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Authors who publish in this journal agree to the following terms:
- Authors retain the copyright and full publishing rights without restrictions and grant the journal right of first publication with the work simultaneously licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License that allows others to share the work with an acknowledgement of the work's authorship and initial publication in this journal.
- Authors are able to enter into separate, additional contractual arrangements for the non-exclusive distribution of the journal's published version of the work (e.g., post it to an institutional repository or publish it in a book), with an acknowledgement of its initial publication in this journal.
