Niewyjaśnione aspekty dogmatu chalcedońskiego i reakcja „umiarkowanego” monofizytyzmu w VI wieku według Aloisa Grillmeiera

Autor

DOI:

https://doi.org/10.15633/ps.26307

Słowa kluczowe:

Sobór Chalcedoński, osoba, natura, tradycja, monofizytyzm umiarkowany

Abstrakt

Sobór Chalcedonśki orzekł, że Jezus Chrystus jest jedną Osobą (boską) w dwóch naturach, wprowadzając w ten sposób różnicę między pojęciami osoby i natury (ontologia dwupoziomowa). Odróżnienie to było jednak dosyć nowe w chrystologii. To wzbudziło sprzeciw wobec soboru u „umiarkowanych” monofizytów — zwolenników Cyryla, „mistrza” ortodoksji, którzy odrzucili ontologię dwupoziomową na rzecz kontrowersyjnej formuły chrystologicznej Aleksandryjczyka mía phýsis. W tym artykule, na podstawie głównie dzieła Aloisa Grillmeiera Jesus der Christus, autor omawia luki chalcedońskiego odróżnienia osoby od natury oraz niesatysfakcjonującą alternatywę opracowaną przez czołowego przedstawiciela monofizytów, Sewera z Antiochii. Jego nauczanie pozwoli wykazać, że prawdziwa przyczyna ich upartej obrony mía phýsis tkwi nie tyle w słabości definicji soborowej czy w autorytecie Cyryla, ile raczej leży u samych podstaw chrystologii lógos-sárx.

Biogram autora

Giacomo Calore - Akademia Katolicka w Warszawie

Ks. Giacomo Calore – wyświęcony w 2018 roku, uzyskał tytuł magistra teologii na Papieskim Wydziale Teologicznym w Warszawie (obecnie: Akademia Katolicka w Warszawie). W 2019 roku zdobył I nagrodę w „Konkursie na najlepszą pracę magisterską” (Fundacja „Pro Futuro Theologiae”). W październiku 2021 roku rozpoczął studia licencjackie oraz kształcenie w Szkole Doktorskiej na Uniwersytecie Papieskim Jana Pawła II w Krakowie w dziedzinie nauk teologicznych. Interesuje się chrystologią  pierwszych soborów starożytnego Kościoła oraz chrystocentryczną antropologią Soboru  Watykańskiego II.

Bibliografia

Amato A., Gesù il Signore. Saggio di cristologia, Edizioni Dehoniane, Bologna 2003.

Balthasar H. U. von, Massimo il Confessore. Liturgia cosmica, a cura di E. Guerriero, trad. dal tedesco di L. Tosti, Jaca Book, Milano 2001.

Cayré F., Patrologia e Storia della Teologia, vol. 2, Desclée e Ci — Editori Pontifici, Roma 1948.

De Angelis B., Natura, persona, libertà. L’antropologia di Massimo il Confessore, Armando Editore, Roma 2002.

De Halleux A., La définition christologique à Chalcédoine (Première partie), „Revue Théologique de Louvain” 7 (1976) fasc. 1, s. 3–23.

De Halleux A., La définition christologique à Chalcédoine (suite), „Revue Théologique de Louvain” 7 (1976) fasc. 2, s. 155–170.

Evagrius, The Ecclesiastical History of Evagrius, ed. by J. Bidez and L. Parmentier, Methuen & co., London 1898.

Granat W., Chrystus Bóg–Człowiek, w: Dogmatyka katolicka, t. 3, Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, Lublin 1959, s. 111.

Grillmeier A., Ermeneutica moderna e cristologia antica. La discussione attuale sulla cristologia calcedonese, trad. dal tedesco M. Angilletta, G. Gaeta, L. Perro-ne, Queriniana, Brescia 1985.

Grillmeier A., Gesù il Cristo nella fede della Chiesa, vol. 1.2: Dall’età apostolica al Concilio di Calcedonia (451), trad. italiana, a cura di E. Norelli, S. Olivieri, Paideia Editrice, Brescia 1982.

Grillmeier A., Gesù il Cristo nella fede della Chiesa, vol. 2.2: La chiesa di Costantin-opoli nel VI secolo, trad. it. V. Gatti, Paideia Editrice, Brescia 1999.

Grillmeier A., Gesù il Cristo nella fede della Chiesa, vol. 2.1: La ricezione del concilio di Calcedonia (451–518), trad. it. S. Olivieri, Paideia Editrice, Brescia 1996.

Il Cristo. Testi teologici e spirituali in lingua greca dal IV al VII secolo, vol. 2, a cura di M. Simonetti, Mondadori, Milano 1986.

Kosmulska B., Historyczne i doktrynalne uwarunkowania rozwoju myśli Maksyma Wyznawcy, Campidoglio, Warszawa 2014.

McGuckin J. A., St. Cyril of Alexandria. The Christological Controversy: Its History, Theology, and Texts, St Vladimir’s Seminary Press, New York 2004.

Milano A., Persona in teologia. Alle origini del significato di persona nel cristia-nesimo antico, Edizioni Dehoniane, Roma 1996.

Müller G. L., Dogmatyka katolicka, tłum. W. Szymona, Wydawnictwo WAM, Kraków 2015.

S. Cyrillus Alexandrinus Archiepiscopus, Epistolae et variorum ad ipsum, accurante J.-P. Migne, Parisiis 1859, col. 9–391 (Patrologiae Cursus Completus. Series graeca, 77).

Schönborn C., Bóg zesłał Syna Swego, tłum. i oprac. L. Balter, Pallottinum, Poznań 2002.

Sesboüé B., Wolinski J., Bóg zbawienia, tłum. P. Rak, red. B. Sesboüé, Wydawnic-two M, Kraków 1999 (Historia Dogmatów, 1).

Sobór Chalcedoński, Definitio fidei, w: Dokumenty Soborów Powszechnych. Tekst grecki, łaciński, polski, t. 1, oprac. A. Baron, H. Pietras, tłum. T. Wnętrzak, Wydawnictwo WAM, Kraków 2007, s. 214–225.

Sobór Chalcedoński, Epistula Papae Leonis ad Flavianum, w: Dokumenty Soborów Powszechnych. Tekst grecki, łaciński, polski, t. 1, oprac. A. Baron, H. Pietras, tłum. T. Wnętrzak, Wydawnictwo WAM, Kraków 2007, s. 196–213.

Strzelczyk G., Traktat o Jezusie Chrystusie, w: Dogmatyka, t. 1, red. E. Adamiak, A. Czaja, J. Majewski, Biblioteka „WIĘZI”, Warszawa 2005.

Weinandy T. G., Czy Bóg cierpi?, tłum. J. Majewski, W drodze, Poznań 2003.

Widok N., Stanowisko Grzegorza z Nazjanzu wobec formuły trynitarnej: mía ousía — treis hypostáseis, „Vox Patrum” 23 (2003) t. 44–45, s. 221–233.

Wojtasik W., Nauka św. Leona I papieża o Słowie Wcielonym, Uniwersytet — The-ologicum, Warszawa 1936, s. 55–59 (Warszawskie Studia Teologiczne, 11).

Pobrania

Opublikowane

2022-11-04

Jak cytować

[1]
G. Calore, Niewyjaśnione aspekty dogmatu chalcedońskiego i reakcja „umiarkowanego” monofizytyzmu w VI wieku według Aloisa Grillmeiera, „Polonia Sacra” 26 (2022) nr 3, s. 133–154. DOI:https://doi.org/10.15633/ps.26307.

Numer

Dział

Artykuły