„Ordo Missae” z 1965 roku jako pierwszy krok w stronę większej aktywizacji świeckich lektorów, kantorów i ministrantów
DOI:
https://doi.org/10.15633/ps.29408Słowa kluczowe:
liturgia, ministranci, Odnowa liturgiczna, Ordo Missae z 1965 r.Abstrakt
Prezentowany artykuł dotyczy zagadnienia ministrantury osób świeckich w świetle znaczącego dokumentu pierwszej fazy odnowy liturgii po Soborze Watykańskim II (1962–1965), czyli obrzędów mszy świętej. Wydane w 1965 roku „Ordo Missae” zakładało nie tylko uproszczenie czy zniesienie wielu rubryk swego odpowiednika z Mszału rzymskiego z 1962 roku, ale zawierało także wiele nowych sformułowań, które dotyczyły ministrantury. Nic w tym dziwnego, jeśli weźmie się pod uwagę, że soborowa konstytucja o liturgii świętej „Sacrosanctum Concilium” zwróciła uwagę na niektóre funkcje liturgiczne wykonywane przez świeckich. Dlatego celem niniejszego artykułu będzie ukazanie ówczesnej modyfikacji rubryk, poprzez którą zaktywizowano ministrantów. Posłuży do tego analiza poszczególnych rubryk w kontekście historyczno-prawnym. Pierwszy rozdział pracy podkreśli znaczenie funkcji związanych z odczytywaniem słowa Bożego. Rozdział drugi będzie dotyczył kwestii śpiewu. Trzeci natomiast skupi się na zagadnieniu dotykania naczyń liturgicznych przez osoby świeckie, co ściśle wiąże się z usługiwaniem do ołtarza. Dzięki temu możliwe będzie dostrzeżenie nie tylko modyfikacji liturgii, ale także teologii, która temu towarzyszyła.
Bibliografia
Barba M., La riforma conciliare dell’ “Ordo Missae”. Il percorso storico-redazionale dei riti d’ingresso, di offertorio e di comunione, Roma 2008.
Blachnicki F., Biuletyn odnowy liturgii, „Collectanea Theologica” 37 (1967) nr 2, s. 156–184.
Braga C., Le cerimonie della Messa. Secondo l’ ”Ordo Missae” rinnovato, Roma 1965.
Consilium ad Exsequendam Constitutionem de Sacra Liturgia, Quinta sessio plenarna „Consili”, „Notitiae” 5 (1965), s. 99–104.
Draguła A., Posługi lektora i akolity w perspektywie laikatu, „Teologia i Moralność” 17 (2022), nr 2, s. 59–73, https://doi.org/10.14746/TIM.2022.32.2.4.
Famoso S., The General Norms for Liturgical Reformation, w: The Commentary on the Constitution and on the Instruction on the sacred liturgy, red. A. Bugnini, C. Braga, New York 1965, s. 83–87.
Feulner H.-J., Der „Ordo Missae” von 1965 und das „Missale Romanum” von 1962, w: Römische Messe und Liturgie in der Moderne, red. S. Wahle, H. Hoping, W. Heunerland. Freiburg–Basel–Wien 2013, s. 103–143.
Franciscus, Nuntius Episcopis, Presbyteris ac Diaconis, personis consecratis fidelibusque laicis „Quinquagesimo interveniente anniversario” Litterarum Apostolicarum Motu Proprio datarum „Ministeria Quaedam” Sancti Pauli VI, „Acta Sanctae Sedis” 114 (2022) n. 9, s. 1145–1148.
Górski E., Święcenia niższe i wyższe. Studium liturgiczno-historyczne, Sandomierz 1954.
Kaiser P. A., Das lateinisch-deutsche Altermessbuch (1965). Der vergessene Schritt in der Umsetzung der Liturgiereform, Freiburg–Basel–Wien 2020.
Krakowiak C., Święcenia niższe. Posługi i funkcje wiernych świeckich w liturgii, Lublin 2019.
Lercaro G., Audientia, „Notitiae” 23 (1966), s. 308–311.
Makowski D., „Lex orandi — lex credendi” in the Roman Liturgy: Using the Example of the 1965 Renewal of the Good Friday Universal Prayer, „Studia Teologiczno-Historyczne Śląska Opolskiego” 44 (2024) nr 1, s. 59–74.
Makowski D., Lektorat jako najstarsza niższa posługa Kościoła — Powstanie i wczesny rozwój, „Teologia i Człowiek” 66 (2024) nr 2, s. 111–123.
Makowski D., Liturgia z 1965 r. jako odpowiedź na zalecenia soborowej Konstytucji o Liturgii Świętej — aspekt liturgii mszalnej, „Łódzkie Studia Teologiczne” 32 (2023) nr 4, s. 30–39.
Makowski D., Między „starą” a „nową” liturgią. Studium nad reformą liturgii rzymskiej w pierwszej fazie odnowy liturgicznej (1964–1967), Kraków 2024.
Makowski D., „Ordo Missae” z 1965 roku jako wyraz odnowy liturgicznej, „Wrocławski Przegląd Teologiczny” 32 (2024) nr 2, s. 269–290.
Makowski, „Świeckość” posług stałych lektora i akolity, „Częstochowskie Studia Teologiczne” 51 (2024), s. 187–203, https://doi.org/10.53120/czst.2024.187–203.
Michałek R., Zmiany obrzędowe wprowadzone przez Instrukcję do Konstytucji o św. liturgii z 26 IX 1964, „Ruch Biblijny i Liturgiczny” 18 (1965) nr 5, s. 280–292.
Morrisey G. F., The New Code and the Laity (II), „The Furrow” 37 (1986) nr 7, s. 437–445.
Mrowiec K., Encyklika „Musicae sacrae disciplina” Piusa XII. Słowo wstępne tłumacza, „Ruch Biblijny i Liturgiczny” 8 (1955) nr 6, s. 328–334, https://doi.org/10.21906/rbl.2563.
Ordo Missae, Ritus servandus in celebratione Missae et De defectibus in celebratione Missae occurrentibus, editio typica, Roma 1965.
Paulus VI, Sollemniorem reddunt „Pueri Cantores” cultum liturgicum, „Notitiae” 18 (1966), s. 155–156.
Perona F., Ad expermentum. La Riforma Liturgica nella Diocesi di Biella 1964–1970, Torrazza Piemonte 2025.
Pius X, Motu Proprio de musica sacra „Inter plurimas pastoralis”, „Acta Sanctae Sedis” 36 (1903–1904), s. 387–395.
Pius XII, Litterae Encyclicae „Musicae sacrae disciplina”. Ad Venerabiles Fratres Patriarchas, Primates, Archiepiscopos, Episcopos aliosque locorum Ordinarios, pacem et communionem cum Apostolica Sede habentes: de musica sacra, „Acta Apostolicae Sedis” 48 (1956), s. 5–26.
Preuss A., Pohle J., The Sacraments: A Dogmatic Treatise, t. 4, London 1917.
Proniewski A., Kościół a świat. Recepcja i aktualność myśli Soboru Watykańskiego II, „Roczniki Teologii Katolickiej” 5 (2006), s. 119–130.
Rudinski B., Lektorat i akolitat. Povijesni rozvoj i donašnje ustrojstwo, Dakovo 2022.
Sacra Rituum Congregatio, Decretum. Facultas conceditur legendi Evangelium Passionis Domini ab iis qui in ordine diaconatus non sunt constituti, „Acta Apostolicae Sedis” 57 (1965), s. 413–414.
Sacra Rituum Congregatio, Decretum. Ordo Missae, „Ritus servandus in celebratione Missae” et „De defectibus in celebratione Missae occurrentibus” eduntur, „Acta Apostolicae Sedis” 57 (1965), s. 408–409.
Sacra Rituum Congregatio, Instructio ad executionem Consti tutionis de Sacra Liturgia recte ordinandam, „Acta Apostolicae Sedis” 56 (1964), s. 877–900.
Sacrosanctum Oecumenicum Concilium Vaticanum II, Constitutio de Sacra Liturgia, „Acta Apostolicae Sedis” 56 (1964), s. 97–138.
Sacrosanctum Oecumenicum Concilium Vaticanum II, Constitutio dogmatica de Ecclesia, „Acta Apostolicae Sedis” 57 (1965), s. 5–71.
Sczaniecki, Viventis et videntis, „Ruch Biblijny i Liturgiczny” 11 (1958) nr 6, s. 507–515.
Sikora A., Chrzest jako źródło apostolstwa świeckich, „Teologia i Moralność” 10 (2015) nr 1, s. 81–91.
Szwagrzyk T., Dotykanie naczyń świętych i pranie bielizny kielichowej, „Ruch Biblijny i Liturgiczny” 12 (1959) nr 2, s. 194–197.
Szwagrzyk T., Ministrant do mszy św. i jego ubiór, „Ruch Biblijny i Liturgiczny” 10 (1957) nr 4–5, s. 317–322.
Wieland F., Die genetische Entwicklung der sog. Ordines Minores in den drei ersten Jahrhunderten, Rom 1897.
Wit, Muzyczne posługi wiernych świeckich w liturgii (schola, kantor, psałterzysta, chór, organista), „Roczniki Teologiczne” 48 (2001) nr 8, s. 171–186.
Wronka A., Wprowadzenie w Konstytucję o Liturgii II Soboru Watykańskiego, „Ruch Biblijny i Liturgiczny” 17 (1964), nr 3, s. 138–146, https://doi.org/10.21906/rbl.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Dawid Makowski
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autorzy publikujący w czasopiśmie udzielają jego wydawcy zgody o następującej treści:
- Autor zachowuje autorskie prawa majątkowe do utworu, a jednocześnie udziela wydawcy czasopisma zgody na jego pierwszą publikację w wersji drukowanej i wersji online na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe oraz zgody na wykonywanie opracowań, w tym przekładów.
- Autor ma możliwość udzielania zgody niewyłącznej na opublikowanie utworu w wersji, która ukazała się w czasopiśmie (np. zamieszczenia go w repozytorium instytucjonalnym lub opublikowania w książce), wraz z informacją o jego pierwszej publikacji w czasopiśmie.
- Autor może umieścić swój utwór online (np. w repozytorium instytucjonalnym lub na swojej stronie internetowej) jeszcze przed zgłoszeniem utworu do czasopisma.
