Historical outline of the place of filiation and the circumstances of the foundation of the Cistercian abbey in Paradyż (Greater Poland) in the Middle Ages
DOI:
https://doi.org/10.15633/pms.2303Keywords:
Cistercians, Paradyż, Greater Poland, middle ages, count Nicolaus Bronisz, bishop Paul of Poznan, Poznan bishopric, Lubusz bishopricAbstract
The article explores the historical development, filiation connections, and foundational circumstances of the Cistercian abbey in Paradyż, located in Greater Poland, during the Middle Ages. The analysis begins with an examination of the abbey’s origins, tracing its roots within the broader Cistercian monastic network and highlighting the role of its mother abbey in its establishment. It further investigates the socio-political, economic, and religious factors that influenced its foundation, including the patronage of local nobility and the interplay with regional ecclesiastical structures. By situating the abbey within the context of the medieval monastic expansion, the paper sheds light on its significance as a spiritual, cultural, and economic centre in Greater Poland, contributing to the broader narrative of monasticism in medieval Europe.
References
Bielińska M., Kancelarie i dokumenty wielkopolskie XIII wieku, Wrocław 1967.
Borkowski O., Powstanie i rozwój opactwa cysterskiego w Paradyżu-Gościkowie w XIII–XIV wieku, „Rocznik Lubuski” 14 (1986), pp. 177–212.
Ciesielski A., Materiały archiwalne do dziejów bibliotek w Wielkopolsce (biblioteki klasztorne cystersów), „Roczniki Biblioteczne” 8 (1964) issue 3–4, pp. 457–462.
Diecezjalne Wyższe Seminarium Duchowne Gorzów Wlkp. – Paradyż: 1947–1997. Księga jubileuszowa, ed. R. Tomczak, Paradyż 1997.
Dogiel G., Paradyż. Opactwo pocysterskie i jego zabytkowy zespół, Kraków 1988.
Grzeszewski J., Ze stanu badań nad księgozbiorami cysterskimi w Polsce, “Acta Universitatis Nicolai Copernici. Bibliologia” 2–3 (1998) issue 328, pp. 331–348.
Jurek T., Biskupstwo poznańskie w wiekach średnich, Poznań 2018.
Kaczmarek K., Nekrolog opactwa cystersów w Paradyżu, in: Opactwo cysterskie w Paradyżu. Jego rola w dziejach i kulturze pogranicza, ed. J. Karczewska, Zielona Góra 2004, pp. 15–22.
Kaczmarek K., Z badań nad studiami uniwersyteckimi polskich cystersów w średniowieczu, “Nasza Przeszłość” 79 (1993), pp. 77–88.
Kaliszuk J., “Codices deperditi”. Średniowieczne rękopisy łacińskie Biblioteki Narodowej utracone w czasie II wojny światowej, vol. 1: Dzieje i charakterystyka kolekcji, Wrocław 2016 (Dziedzictwo Kulturowe po Skasowanych Klasztorach, 8/1).
Karłowska-Kamzowa A., Znaczenie iluminatorstwa cysterskiego, in: Historia i kultura cystersów w dawnej Polsce i ich europejskie związki, ed. J. Strzelczyk, Poznań 1987.
Kłoczkowski J., Zakony na ziemiach polskich w wiekach średnich, in: Kościół w Polsce, vol. 1: Średniowiecze, ed. J. Kłoczowski, Kraków 1968.
Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski: www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/12458/edition/20061/content (Dec. 31, 2024).
Kowalczyk M., Idee cysterskie na terenie Cesarstwa rzymsko-niemieckiego w XII–XIII w., in: Pro animarum salute. Księga pamiątkowa z okazji siedemdziesiątych urodzin Księdza Profesora Tadeusza Rogalewskiego, ed. E. Wiszowaty, Olsztyn 2007.
Kufel R., Zarys dziejów Ziemi Lubuskiej, in: Chrześcijańskie dziedzictwo Ziemi Lubuskiej. Konferencja naukowa z okazji 1050 rocznicy Chrztu Polski w Zielonogórsko-Gorzowskim Wyższym Seminarium Duchownym Gościkowo-Paradyż 2 czerwca 2016, ed. R. Kufel, Zielona Góra 2016.
Lec Z., Z dziejów działalności cystersów w Paradyżu w latach 1230/36–1834, in: Diecezjalne Wyższe Seminarium Duchowne Gorzów Wlkp. – Paradyż: 1947–1997. Księga jubileuszowa, ed. R. Tomczak, Paradyż 1997.
Nowiński J., Ars cisterciensis. Kościół cysterski w średniowieczu – wyposażenie i wystrój, Warszawa 2016.
Opactwo cysterskie w Paradyżu. Jego rola w dziejach i kulturze pogranicza, ed. J. Karczewska, Zielona Góra 2004.
Put A., Powstanie diecezji lubuskiej i pomorskiej (wolińskiej), in: Kościół na Pomorzu Zachodnim i Ziemi Lubuskiej w XII w., ed. Z. Lec, A. Put, Szczecin 2008.
Sikora F., Dokumenty i kancelaria Przemysła I oraz Bolesława Pobożnego 1239–1279 na tle współczesnej dyplomatyki wielkopolskiej, Wrocław 1969.
Skarżyński R. Plemiona lubuskie i pomorskie, in: Kościół na Pomorzu Zachodnim i Ziemi Lubuskiej w XII w., ed. Z. Lec, A. Put, Szczecin 2008.
Statuta Capitulorum Generalium Ordo Cisterciensis ab anno 1116 ad annum 1786, ed. J. M. Canvez, vol. 1, Louvain 1933.
Swastek J., Opactwo w Paradyżu pod zarządem opatów polskiej narodowości (1558–1776), in: Opactwo cysterskie w Paradyżu. Jego rola w dziejach i kulturze pogranicza, ed. J. Karczewska, Zielona Góra 2004.
Warnatsch S., Geschichte des Klosters Lehnin, Berlin 2000.
Wielgosz Z., Wielka własność cysterska w osadnictwie Śląska i Wielkopolski, Poznań 1964.
Wiliński S., Gotycki Kościół pocysterskiego opactwa paradyskiego w Gościkowie, Poznań 1953.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Joanna Maria Malczewska
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Authors who publish with this journal agree to the following terms:
- Authors retain the copyright and full publishing rights without restrictions, and grant the journal right of first publication with the work simultaneously licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License that allows others to share the work with an acknowledgement of the work's authorship and initial publication in this journal.
- Authors are able to enter into separate, additional contractual arrangements for the non-exclusive distribution of the journal's published version of the work (e.g., post it to an institutional repository or publish it in a book), with an acknowledgement of its initial publication in this journal.
- Authors are permitted and encouraged to post their work online (e.g., in institutional repositories or on their website) prior to and during the submission process, as it can lead to productive exchanges, as well as earlier and greater citation of published work (See The Effect of Open Access).
